Tân Hoa Xã, Nagoya (Nhật Bản), ngày 27/9. Tiêu đề: Trận chiến then chốt, Antonio lại dùng "phép thay đổi đội hình"

Phóng viên Tân Hoa Xã Tiêu Thế Nghiêu, Vương Hải Châu

Ngày 26, tại sân vận động Toyota ở Nhật Bản, mưa rơi không ngớt. Mưa càng lớn, những đợt tấn công của đội tuyển Trung Quốc càng thăng hoa.

Trong trận tứ kết bóng đá nam ASIAD Nagoya hôm đó, Trung Quốc thắng Thái Lan 3-0, sau 28 năm lại lọt vào tốp 4 ASIAD. Đây cũng là lần đầu tiên kể từ khi ASIAD 2002 chuyển sang thể thức cho cầu thủ U23 tham dự, Trung Quốc vượt qua ngưỡng tứ kết.

Một cơn mưa lớn, một chiến thắng lớn. Ngoài bảng tỷ số, điều đáng xem kỹ hơn là quyết định tại chỗ của HLV trưởng Antonio, người một lần nữa thay đổi đội hình để tạo nên thành tích tốt.

Thứ thay đổi là đội hình và chiến thuật.

Ở ba trận vòng bảng trước đó, Trung Quốc sử dụng cùng một đội hình xuất phát. Đến vòng loại trực tiếp không được phép sai sót, Antonio lại chủ động tìm thay đổi, một lúc thay bốn cầu thủ đá chính. Ngoài Vương Ngọc Đống bị treo giò vì tích lũy thẻ vàng, Trương Ngọc Ninh, Từ Bân và Hạ Nhất Nhiên ngồi dự bị chờ lệnh; Hướng Dư Vọng, Y Mộc Lan Mãi Mãi Đề, Bành Khiếu và Khoái Kỷ Văn vào đội hình xuất phát. Trong đó, Hướng Dư Vọng và Y Mộc Lan chưa ra sân ở các trận vòng bảng trước.

Sự điều chỉnh nhân sự như vậy có định hướng khá rõ ràng: Y Mộc Lan giỏi tổ chức và điều tiết tấn công, Bành Khiếu là "hậu vệ mang dao" liên tục ghi bàn vào thời khắc then chốt, còn Hướng Dư Vọng và Khoái Kỷ Văn thiên về kỹ thuật và phối hợp. Cùng với sự thay đổi đội hình xuất phát, lối chơi của Trung Quốc chuyển từ phòng ngự phản công tương đối thực dụng ở vòng bảng sang pressing tầm cao và tấn công ở phần sân trên chủ động hơn.

Thay đổi đội hình nhanh chóng có hiệu quả. Bành Khiếu tạo ra "bàn phản lưới", giúp Trung Quốc phá thế bế tắc; Y Mộc Lan kết nối tấn công ở khu vực giữa và trên; Hướng Dư Vọng và Khoái Kỷ Văn dùng khả năng di chuyển dồi dào để liên tục gây áp lực lên đối thủ. Trung Quốc thay đổi hẳn thế phòng ngự bị động ở vòng bảng, áp đảo chặt chẽ Thái Lan suốt cả trận, tung ra 16 cú sút, trong đó 12 cú trúng đích.

Về lần thay đổi đội hình này, sau trận Antonio giải thích: "Ở những trận trước, các cầu thủ tuyến trên của chúng tôi đã nỗ lực đến khó tin ở cả hai đầu tấn công và phòng ngự. Duy trì màn trình diễn với cường độ cao như nhau qua các trận liên tiếp là vô cùng khó, vì vậy chúng tôi cần bơm dòng máu mới cho tuyến trên, tung ra những cầu thủ có đặc điểm khác nhau."

Nói về chủ đề "xoay tua" mà dư luận quan tâm, Antonio bổ sung: "Chúng tôi không có cái gọi là 'xoay tua'. Các cầu thủ của tôi đều rất xuất sắc, chúng tôi chỉ căn cứ vào đặc điểm của từng trận đấu để tung ra những cầu thủ phù hợp nhất cho trận đó. Tôi không tin vào cách xoay tua chỉ để xoay tua. Chúng tôi khá hiểu Thái Lan, trước trận đã có phân tích và nghiên cứu có trọng tâm. Hôm nay các cầu thủ trên sân thực thi chiến thuật rất tốt."

Cảnh này giống hệt trận bán kết U23 châu Á năm nay. Khi đó, Antonio cũng kiên trì phòng ngự phản công trong bốn trận đầu rồi đột ngột thay đổi đội hình, thay nhiều cầu thủ đá chính, dùng lối tấn công hiệu quả đánh bại Việt Nam 3-0.

Hai trận chiến then chốt giống nhau đến vậy cho thấy việc thay đổi đội hình của Antonio không phải ngẫu nhiên mà có tính nhắm đích rõ ràng: đối mặt với các đội Đông Nam Á kỹ thuật tốt nhưng đối kháng yếu hơn, một mặt tung ra những cầu thủ thể lực dồi dào hơn đá chính, dùng pressing tầm cao để duy trì cường độ di chuyển; mặt khác tăng cường cầu thủ thiên về kỹ thuật, nâng cao độ mượt mà trong tấn công, chủ động kiểm soát nhịp độ.

Thứ thay đổi là chiến thuật, còn thứ chống đỡ cho những thay đổi ấy là tư duy huấn luyện nhất quán của Antonio và sự gắn kết của đội bóng này.

Điều không thay đổi là sự kiên trì với cường độ di chuyển cao. Dù chọn phòng ngự phản công hay chủ động pressing, khả năng thực thi của cầu thủ trong di chuyển không bóng, đối kháng thể chất và tranh chấp luôn là nền tảng không thể thiếu của đội bóng. Chiến thuật có thể điều chỉnh theo đối thủ, nhưng cường độ trận đấu thì không thể dễ dàng giảm xuống.

Điều không thay đổi là tư duy thực dụng và quan niệm thắng thua. Đối mặt với đối thủ mạnh hơn, chú trọng hơn tính tổng thể của phòng ngự; đối mặt với các đội như Việt Nam, Thái Lan thì dám tận dụng ưu thế của bản thân để chủ động dâng cao. Không có "đáp án đúng" cố định, chỉ có những lựa chọn khác nhau cho từng trận đấu cụ thể.

Điều không thay đổi còn có sự ăn ý hình thành qua quá trình gắn bó lâu dài. Antonio dẫn dắt đội bóng này từ năm 2018, các cầu thủ hiểu khá sâu ý đồ chiến thuật và sự thay đổi sơ đồ của ông. Chính nhờ sự tích lũy đó, đội bóng mới có thể trong thời gian ngắn hoàn thành việc chuyển đổi từ phòng ngự tầm thấp ở vòng bảng sang tấn công áp lực cao ở vòng loại trực tiếp.

Sự ăn ý khi thể hiện trên sân chính là khả năng thực thi. Cùng với từng chiến thắng đến, khả năng thực thi chiến thuật của HLV trưởng của các cầu thủ không ngừng được nâng cao. Như Bành Khiếu nói: "HLV trưởng sẽ căn cứ vào từng đối thủ để chọn nhân sự và lối chơi khác nhau, trận đấu này mọi người cũng đã thấy hiệu quả. Dù đá chính hay dự bị, chúng tôi đều phải luôn sẵn sàng để đóng góp cho đội."

Sự tự tin cũng theo đó lớn dần. Từ Bân nói: "Những chiến thắng này có ảnh hưởng rất lớn đến sự tự tin của chúng tôi trên sân. Trước mọi biến chuyển của cục diện trên sân, chúng tôi vẫn rất tự tin. Bất kể đối thủ là ai, tôi nghĩ người nên sợ không phải là chúng tôi."

Chống đỡ cho sự tự tin và khả năng thực thi còn có sự đoàn kết nội bộ. Trương Ngọc Ninh nói, các cầu thủ trên sân bọc lót cho nhau, cùng nhau cống hiến, "mọi người đều rất đoàn kết".

Từ U23 châu Á đến ASIAD, Antonio dẫn dắt "đội quân trẻ" cấp quốc gia này liên tiếp tạo nên những đột phá lịch sử, mang lại niềm vui cho bóng đá Trung Quốc đang trầm lắng, đồng thời cung cấp một hình mẫu.

"Trình độ thi đấu" (kỹ thuật cá nhân, khả năng chuyền và kiểm soát bóng, tố chất thể lực) quyết định giới hạn trên lâu dài của một đội bóng; còn "năng lực thi đấu" (khả năng thực thi chiến thuật, đọc trận đấu, kiểm soát nhịp độ, chịu áp lực tâm lý) quyết định đội bóng có thể phát huy trọn vẹn thực lực của mình trong từng trận đấu cụ thể hay không.

Điều Antonio làm chính là nâng cao "năng lực thi đấu" của các cầu thủ Trung Quốc: thừa nhận khoảng cách, tùy đối thủ mà ứng biến, phát huy tối đa đặc điểm của các cầu thủ hiện có; đồng thời biến sự di chuyển, tranh chấp và khả năng thực thi thành nền tảng chiến thuật, giúp đội bóng duy trì phong độ ổn định trong các trận đấu cường độ cao.

Việc nâng cao trình độ thi đấu tổng thể của bóng đá Trung Quốc không phải chuyện một sớm một chiều, nền móng đào tạo trẻ vẫn cần được vun đắp lâu dài. Nhìn từ các trận đấu của đội tuyển quốc gia và các tuyến trẻ, nâng cao "năng lực thi đấu" không chỉ có cách chờ đợi: định vị chiến thuật rõ ràng hơn, yêu cầu kỷ luật nghiêm ngặt hơn, ban huấn luyện thực dụng hơn, cùng sự tin tưởng và gắn bó lâu dài hơn, đều có thể bắt đầu từ từng trận đấu. Làm tốt từng chi tiết của mỗi trận đấu, chiến thắng và đột phá rồi sẽ đến một cách tự nhiên.

Cơn mưa lớn ở sân vận động Toyota rồi sẽ tạnh, nhưng bài học mà chiến thắng then chốt này để lại sẽ không vì thế mà tan biến. Điều đó, đối với bóng đá Trung Quốc, chắc chắn còn giá trị hơn một chiến thắng 3-0. (Hết)

Cập nhật lúc 2026-09-27 15:09